Wat is risicovol spelen?

Alle ouders willen natuurlijk het beste voor hun kinderen. Als een kind in een gevaarlijke of risicovolle situatie terecht komt, zijn we daarom geneigd in te grijpen en het kind zoveel mogelijk te beschermen. Maar is dat wel altijd de juiste manier om er mee om te gaan?

Bij risicovol spelen gaan kinderen spannende, uitdagende en avontuurlijke activiteiten doen. Tijdens deze activiteiten bestaat het risico op een (kleine) verwonding. Kinderen testen en verleggen hun grenzen en overwinnen hierbij hun angsten. Ze voelen opwinding, spanning en trots en dat zorgt ervoor dat kinderen risicovol spelen leuk vinden. Deze vorm van spelen is erg belangrijk voor de ontwikkeling van kinderen.

Risicovol spelen kan op verschillende manieren. Dit zijn de 6 belangrijkste categorieën:

1. Uit het zicht spelen

Jonge kinderen kunnen alleen op veilige plekken uit het zicht spelen. Voor de allerkleinsten is verstoppertje spelen een leuke manier om te oefenen met uit het zicht van de ouders zijn. Andere spelvormen waar je aan kunt denken bij spelen uit het zicht, zijn bijvoorbeeld op ontdekkingstocht gaan, of op een plein, veldje of speeltuin uit het zicht spelen. Uit het zicht spelen heeft een aantal voordelen voor je kind. Hij leert er door om meer zelfstandigheid te krijgen. Hij krijgt een eigen verantwoordelijkheid. En hij kan zijn omgeving gaan ontdekken.

2. Spelen met snelheid

Veel kinderen vinden het leuk om snelheid te ervaren en te ontdekken. Bij spelen met snelheid kun je denken aan lekker zo hard mogelijk rennen, racen met een (loop)fiets of driewieler, schommelen (bijv. steeds hoger, met twee op de schommel, de schommel ronddraaien en dan terugdraaien of zelfs staan op de schommel), skaten en skateboarden of steppen.

Kinderen die spelen met snelheid zullen fysiek fit zijn en goede motorische vaardigheden ontwikkelen. Ze krijgen meer ruimtelijk inzicht en kunnen diepte en snelheid beter inschatten. Ook ontwikkelen ze meer zelfvertrouwen.

3. Spelen op hoogte

Wanneer je je kind in en op dingen laat klimmen kan hij experimenteren met hoogte. Kijk hoe je kind het doet, elk kind is anders. Help hem niet bij het klimmen. Als je kind namelijk zelfstandig omhoog klimt, kan hij meestal ook weer zelfstandig terug. Als hij dan niet zelf naar beneden kan kun je hem helpen. Je kunt je kind ook onder begeleiding zelf de trap op laten lopen of kruipen zodra je kind daar interesse in heeft. Ook dit is een goede oefening voor spelen op hoogte.

Waar je verder aan kunt denken bij spelen op hoogte, is het klimmen in bomen, op hekken en dakjes of op zelf gebouwde hutten. Maar ook balanceren op stenen muurtjes, speeltoestellen en takken is een goede en leuke oefening. Net als naar beneden springen vanaf stabiele oppervlakten, zoals klimtoestellen of stevige takken en vanaf labiele oppervlakten, zoals een bewegende schommel of dunnere en minder stevige takken. Tot slot kun je ook oefenen met je kind met hangen, schommelen en bengelen op hoogte.

Kinderen die spelen op hoogte zullen, net als bij spelen met snelheid, fysiek fit zijn en goede motorische vaardigheden ontwikkelen. Ze krijgen meer ruimtelijk inzicht en kunnen diepte en hoogte beter inschatten. Ook ontwikkelen ze meer zelfvertrouwen.

4. Spelen met gevaarlijke voorwerpen

Voor jonge kinderen is knippen met een scherpe schaar of spelen met een prikpen een goede manier om te oefenen met scherpe voorwerpen. Onder begeleiding van jou kan hierbij in principe weinig fout gaan.

Andere leuke spelletjes waarbij je met je kind kunt oefenen met gevaarlijke voorwerpen zijn bijvoorbeeld:

  • Zelf vetbollen maken. Betrek je kind bij alle stappen die je moet zetten om een vetbol te maken.
  • Borrelhapjes snijden: in deze gezellige tijden valt er genoeg te beleven in de keuken. Laat je kind hierbij helpen.
  • Knap een oude stoel of kastje op. Laat je kind in de weer gaan met schuurpapier of schroef een nieuw handvat op het kastje.
  • Zelf een hut of vogelhuisje timmeren met hamer en spijker
  • Takken slijpen met een zakmes
  • Een potje darten met echte pijlen
  • Schieten met een pijl en boog

Kinderen die spelen met gevaarlijke voorwerpen ontwikkelen naast zelfvertrouwen ook vaardigheden die je nodig hebt in het dagelijks leven.

5. Spelen op gevaarlijke plekken

Wanneer jonge kinderen gaan spelen op gevaarlijke plekken, zoals in de buurt van drukke wegen of van vuur, is het voor de veiligheid belangrijk dat er altijd toezicht van een volwassene is. Samen een kaarsje aansteken, een vuurtje stoken of helpen met koken zijn dingen die de kleinsten samen met een volwassene kunnen doen.

Voordelen voor spelen op gevaarlijke plekken zijn dat je kind leert omgaan met potentieel gevaarlijke situaties en dat het leert om niet snel angstig te zijn.

6. Trek- en duwspelen of stoeien

Stoeien, worstelen, vechtend spelen is belangrijk voor de ontwikkeling van een kind. Wanneer jonge kinderen gaan stoeien, kunnen ze dit beter met een volwassene of een ouder kind doen. Jonge kinderen kunnen nog niet goed inschatten hoe een ander zich voelt en kan dus per ongeluk een leeftijdgenootje pijn doen bij het stoeien.

Door dit soort spelletjes trainen kinderen hun fysieke fitheid, motorische vaardigheden en sociale vaardigheden.

Hoe ga je aan de slag met risicovol spelen?

Wanneer je het belangrijk vindt dat je kind risicovol speelt, wil je hem hier natuurlijk ook goed bij begeleiden. Hoe kun je dit nu het beste aanpakken?

De Groeiboom op de site van VeiligheidNL helpt! Je beantwoordt een aantal vragen over het speelgedrag van je kind én over jouw reactie erop. Vervolgens geeft de Groeiboom je spelactiviteiten om je kind ruimte te geven, zodat hij met vallen en opstaan de wereld kan ontdekken. Ook krijg je verschillende tips, bijvoorbeeld hoe je op een positieve manier kan ingrijpen als je het speelgedrag toch te gevaarlijk vindt voor je kind. Start vandaag nog met risicovol spelen met je kind. Doe de test en maak jullie eigen speelplan! Veel plezier.