Bevallen in de rugligging: is dat de beste keuze?

Verreweg de meeste vrouwen in Nederland, ruim 85%, bevallen in de rugligging. Soms komt dit door medische redenen, maar vaak ook omdat ze niet weten dat er andere opties zijn. In veel gevallen worden deze andere opties niet actief aangemoedigd door de verloskundige of gynaecoloog. En dat is jammer, want een andere bevalpositie kan voor veel vrouwen een goede keuze zijn!

Waarom de rugligging?

Waarom werd die rugligging nu eigenlijk de 'standaard' bevalpositie? Dat begon in de 19e eeuw, met de opkomst van de vroedvrouw. Daarvoor bevielen vrouwen namelijk meestal op hun hurken, en was er weinig medische begeleiding bij de bevalling. Voor de vroedvrouw was het handiger als de vrouw op haar rug lag, omdat ze zo beter de geboorte kon begeleiden, de vrouw in de gaten kon houden en het hartje kon beluisteren.

Tegenwoordig bevalt vrijwel iedere vrouw onder begeleiding van een verloskundige of gynaecoloog, zowel thuis onder begeleiding als in het ziekenhuis. Veel verloskundigen en gynaecologen vinden de rugligging nog steeds praktisch en raden dit standaard aan. Hierdoor is de rugligging normaal geworden en is de rugligging op dit moment het de standaard positie bij de bevalling. Terwijl het voor de vrouw soms veel prettiger is om te bevallen in een andere positie, bijvoorbeeld op haar zij, op handen en voeten, in een bevalbad, gehurkt, zittend of op een baarkruk.

De voor- en nadelen van de rugligging

De rugligging kent natuurlijk ook enkele voordelen! Het is niet voor niets dat deze houding al lang gemeengoed is. Op je rug liggen maakt je minder moe, en je kunt lekker achteruit liggen en rusten tijdens het persen door. Ook bij een bevalling die te snel verloopt kan de rugligging helpen om de bevalling iets te remmen en zo het inscheuren te voorkomen. Ook kan de rugligging handiger zijn voor het medisch personeel bij de bevalling, zoals we hierboven al besproken hebben.

Helaas kent de rugligging ook een flink aantal nadelen. Je bevalling wordt afgeremd, omdat het persen over het algemeen moeilijker gaat als je plat op je rug ligt. De zwaartekracht werkt immers niet mee! Ook duurt de bevalling over het algemeen langer: de ontsluiting komt minder snel op gang en het persen gaat langzamer, omdat je bekken smaller is als je op je rug ligt. Sommige vrouwen voelen hun persdrang ook wat minder goed, wat ze vaak vervelend vinden.

De kans op een knip (episiotomie) of kunstverlossing, bijvoorbeeld door de verlostang of vacuümpomp, is groter in de rugligging. In sommige gevallen kunnen ook bepaalde bloedvaten worden afgekneld, waardoor de hartslag van de baby kan dalen en jij je niet goed voelt. Ook ervaren veel vrouwen meer pijn, hebben ze weinig bewegingsvrijheid en hebben ze een gevoel van controleverlies en een groter gevoel van schaamte in deze houding.

Alternatieve bevallingshoudingen

Wil je liever niet op je rug bevallen? Gelukkig is er in de laatste jaren steeds meer aandacht voor andere houdingen om in te bevallen. Zo wordt de ouderwetse baarkruk steeds populairder! Vrijwel iedere verloskundige heeft een baarkruk tot haar beschikking, die ideaal is voor een thuisbevalling. Sinds een aantal jaren zijn er verbeterde baarkrukken op de markt, die je ook op bed kunt gebruiken. Ook een waterbevalling behoort tot de mogelijkheden. Overleg dat op tijd met je verloskundige, omdat je bij een thuisbevalling zelf een bevalbad dient te huren of te kopen.

Uiteraard is er in het ziekenhuis ook veel mogelijk. De meeste beval-suites, verloskamers en geboortecentra hebben een baarkruk en soms zelfs een bevallingsbad, waar je gebruik van kunt maken.

Natuurlijk kun je ook zonder deze hulpmiddelen bevallen. Je kunt zelf in hurkzit gaan, op je zij liggen of op handen en voeten bevallen. Het is niet nodig om voor een houding te kiezen, je kunt zelf proberen welke houding voor jou het beste voelt. Laat je wel ondersteunen door je partner, zodat je niet valt en niet te moe wordt.

Je eigen keuze!

Tenzij je om medische redenen per se op je rug moet bevallen, heb je de vrije keuze om de houding te kiezen die voor jou prettig voelt. Soms is een andere positie niet mogelijk. Als je een ruggenprik krijgt lig je vast aan een infuus en monitoring. Ook heb je geen gevoel meer in je onderlichaam. Bepaalde houdingen zijn dan niet meer mogelijk en hebben een groot risico op vallen. Krijg je een ruggenprik? Dan zul je helaas in bed moeten blijven liggen. Ook bij andere pijnstilling, zoals een pijnpomp of pethidine, ben je vaak aan bed gebonden tot de medicatie is uitgewerkt. Omdat je van deze medicatie erg duizelig kunt worden, is het risico op vallen simpelweg te groot.

Leg je keuze vast in je geboorteplan en overleg dit met je verloskundige of gynaecoloog. Uiteraard mag je tijdens de bevalling hier van af wijken. Het is belangrijk dat je zelf de houding kiest die voor jou goed voelt. Veel vrouwen wisselen verschillende houdingen af, tot ze een houding vinden die goed voelt.

Het zelf kiezen voor je baringshouding zorgt ervoor dat je je bevalling als prettiger zult ervaren. Je hebt namelijk meer controle over je bevalling, en dit verkleint de kans op een traumatische bevallings-ervaring.

Onthoud dat het belangrijk is dat je voor jezelf bepaalt wat voor jou de beste bevalpositie is. Let op, soms heb je door medische redenen of de effecten van pijnbestrijding helaas niet die keuze. Als je geen ruggenprik hebt, of er zijn geen andere medische redenen voor het aannemen van de rugpositie, ben je als vrouw namelijk honderd procent vrij om zelf te beslissen in welke positie je bevalt, de weeen opvangt en je kindje geboren laat worden!