Hoe maak je kinderen mediawijs?

De kinderen van nu groeien op in een geheel ander tijdperk dan vroeger het geval was. De technologie is de laatste 20 jaar sneller gegaan dan ooit tevoren. Dit heeft als gevolg dat kinderen, al dan niet bewust, opgroeien in een nieuwe technologische wereld. Het is dan ook belangrijk om kinderen al gelijk op een goede manier 'mediawijs' te maken. Dit betekent dat ze begrijpen hoe verschillende media werken. Wat ze beter wel kunnen doen en wat ze niet kunnen doen. In dit artikel geven we tips over hoe je kinderen mediawijs kunt maken als ouder.

Is het wel nodig?

 

Veel mensen vragen zich af of het wel nodig is om kinderen mediawijs te maken. Kinderen staan er namelijk om bekend dat ze zeer snel leren en al vaardig zijn met computers. Vaardiger dan de ouders en oudere mensen. In zekere zin is dit natuurlijk wel zo, maar dat dekt niet alle aspecten van het internet. Kinderen hebben bijvoorbeeld op jonge leeftijd al verstand van de sociale media. Vrijwel alle jongeren zijn daar actief op. De websites veranderen steeds, maar het concept blijft hetzelfde. Maar mediawijs maken van je kind kan in veel gevallen toch echt een aanrader zijn. Want er zijn wel degelijk problemen waar kinderen tegenaan kunnen lopen.

jongen-zit-achter-tablet


Betrouwbaarheid van bronnen inschatten

Internet is een baken van allerlei verschillende informatie. En deze informatie is met enkele klikken bereikbaar en dat zorgt ervoor dat veel mensen ook last hebben van een overload aan informatie. Vroeger was er ook veel informatie, maar dat was dan voornamelijk in de bibliotheek te vinden. Daar stond het in boeken en het punt is dat die boeken meestal wel zijn gecontroleerd. Uiteraard kan daar ook veel onzin in staan, maar dat is veel sneller waar te nemen. Maar op het internet is dat een groter probleem. Informatie kan er namelijk zeer betrouwbaar uitzien, maar totale onzin zijn. Het internet is namelijk veel lastiger te monitoren. Kinderen groeien op in een wereld met veel informatie. Voor kinderen is het dan ook zeer lastig om deze verschillende vormen van informatie op een goede manier van elkaar te onderscheiden.

Kinderen mediawijs maken doe je bijvoorbeeld door ze in te laten zien wat betrouwbare informatie is en wat niet. Waar moeten kinderen op letten als het gaat om de betrouwbaarheid van bronnen inschatten? Hieronder geven we enkele tips, zodat jij je kind kunt leren hoe ze betrouwbare informatie kunnen filteren van onbetrouwbare informatie.

Bronnen checken

Het fundament om na te gaan of een bepaalde nieuwssite betrouwbaar is, is door de verschillende bronnen te checken die ervoor zijn gebruikt. Merk je tijdens het lezen bijvoorbeeld al dat een verhaal enigszins ongeloofwaardig overkomt? Dan is het sowieso aan te raden om te kijken welke bronnen er zijn gebruikt. Meestal staat dit helemaal onderaan de tekst. Merk je dat er helemaal geen bronnen zijn opgenomen op de website? In dat geval kun je ervan uitgaan dat je niet met betrouwbare informatie te maken hebt.

Het kan bovendien ook nog zo zijn dat er wel bronnen zijn opgenomen. Veel kinderen zitten dan in de illusie dat de informatie omwille van die reden dan wel betrouwbaar is. Dit is echter een grove mistvatting waar je kinderen voor moet behouden. Je moet dan namelijk ook de bronnen gaan monitoren. De meeste kinderen, en zelfs ouderen, kijken niet verder dan hun neus lang is. De meeste bronnen moeten namelijk gemakkelijk te controleren zijn. Als er bijvoorbeeld op een website naar een specifieke bron wordt verwezen, dan kan het zomaar voorkomen dat deze bron helemaal niet bestaat. In dat geval heb je natuurlijk al een idee over de betrouwbaarheid van die informatie. Deze is dan namelijk niet van een zeer hoog niveau.

Betrouwbare websites

Daarnaast zijn er natuurlijk websites die als meer betrouwbaar worden geacht dan andere websites. Als je bijvoorbeeld te maken met een overheidswebsite, dan is de kans vrij groot dat je met betrouwbare, gefundeerde informatie te maken hebt. Hetzelfde is te zeggen voor bepaalde organisaties zoals het voedingscentrum die al lang en breed hebben bewezen betrouwbare informatie te verschaffen. Dit geldt ook voor betrouwbare medische websites. Maar een site als Wikipedia is natuurlijk een beetje lastig. Het punt is namelijk dat vrijwel iedereen daar informatie op kan zetten, waardoor de kans groter is dat de bronnen niet kloppen en de informatie niet betrouwbaar is.

Tegenwoordig is dit echter anders dan het begintijdperk van Wikipedia. Toen werd Wikipedia namelijk veel minder gemonitord. Als je dan een wijziging aanbracht in een artikel, dan bestond de kans dat dit wekenlang niet werd gecontroleerd met alle kwalijke gevolgen van dien. Tegenwoordig is Wikipedia gelukkig een stuk betrouwbaarder. Mocht je nu een bepaalde wijziging aanbrengen, waarvan je weet dat deze onbetrouwbaar is, dan wordt deze wijziging binnen enkele minuten meestal alweer ongedaan gemaakt. Bovendien kun je dan ook een waarschuwing krijgen dat je foutieve informatie verstrekt.

Ook heeft Wikipedia tegenwoordig een optie waarbij je informatie in een artikel kunt laten markeren. Er komt dan een melding bij te staan. Deze melding geeft dan een soort alert. Dat er wordt afgevraagd of er wel sprake is van betrouwbare informatie.

Al met al is Wikipedia dus een stuk betrouwbaarder dan vroeger en het is een ideaal uitgangspunt voor leerlingen om bronnen te zoeken voor een bepaald onderwerp. Het gebruik van Wikipedia kan dan ook van harte worden aangemoedigd, maar daarbij moet er dus wel kritisch worden gekeken naar de informatie.

De rol van de ouders


Als ouder kun jij een belangrijke bijdrage leveren aan de mediawijsheid van je kind. Niet alleen over het monitoren van informatie, want dat is meer een klus van het onderwijs. Die kinderen kritisch moeten maken als het gaat om het beoordelen van informatie. Maar er zijn natuurlijk andere zaken die komen kijken bij de bewustwording van het internet. Als ouder kun jij bijvoorbeeld je kind adviseren over hoe deze om moet gaan met de Sociale Media. Hieronder geven wij enkele tips die jij je kind kunt geven om hem of haar meer wijs te maken op het internet.

kind-met-moeder-achter-tablet


Deel nooit zomaar betrouwbare gegevens

De hersenen van jonge kinderen zijn nog niet helemaal optimaal. Dat betekent dat ze vaak onverantwoorder zijn en soms impulsief kunnen zijn. En oplichters en dergelijke kunnen kinderen tegenwoordig heel gemakkelijk contacteren. Zeker dankzij de Sociale Media, waardoor men precies weet wie je bent en wat je doet. Je moet je kind dan ook als advies meegeven dat deze nooit zomaar betrouwbare gegevens moet delen. Daarbij kun je bijvoorbeeld denken aan bankrekeningnummers, pincodes, BSN-nummer en ga zo maar verder. Vertel je kinderen dit dan ook al op jonge leeftijd.

Zet geen gekke foto's op de Sociale Media

Als ouder is het ook aan te raden om je kind te behoeden voor gekke foto's op de Sociale Media. Die neiging hebben kinderen natuurlijk, zeker in de puberale fase. Ze willen een bepaald beeld van zich schetsen en dat kan natuurlijk een beetje mis gaan. Omwille van die reden is het dan ook aan te raden dat je kind geen gekke foto's, filmpjes en beschrijvingen op de Sociale Media zet. Je moet natuurlijk ook uitleggen aan je kind waarom dit zo gevaarlijk kan zijn. Geef bijvoorbeeld aan dat het internet voor eeuwig is. Alles wat op internet wordt gezet, kan er in principe voor altijd op blijven staan. En dat is natuurlijk gevaarlijk, ook voor de toekomst van je kind en daar moet jij je kind dan ook rekening mee laten houden.

Niet op een vervelende manier controleren

Je kunt je kind ook behoeden voor het bezoeken van bepaalde websites. Er zijn namelijk zeer veel websites met aanstootgevende content. Content die eigenlijk helemaal niet bedoeld is voor jonge kinderen, maar waar ze dan toch vrij snel mee te maken krijgen. Er zijn verschillende manieren hoe jij hier als ouder mee om kunt gaan. Veel ouders proberen bijvoorbeeld een blokkade te gebruiken, zodat kinderen die websites niet kunnen bezoeken. Een probleem is echter dat dit niet altijd feilloos werkt. Er zijn tegenwoordig immers zoveel websites dat dit bijna niet te doen is. Daarom kun je beter je kind inlichten over de gevaren, zodat je kind er daadwerkelijk begrip voor krijgt. Dit is een effectievere manier dan wanneer je repressief bezig gaat zijn.

Conclusie

In dit artikel is ingegaan op mediawijsheid. Het is een algemeen artikel geworden. Allereerst zijn bepaalde misvattingen omtrent mediawijsheid bij kinderen behandeld. Veel mensen denken dat kinderen goed om gaan met de huidige media, maar in veel gevallen blijkt dit niet zo te zijn. Daarna zijn we ingegaan op de betrouwbaarheid van bronnen. En hoe kinderen kunnen controleren of de bronnen wel kloppen en welke rol het onderwijs daarin speelt. Als laatste zijn we ingegaan op de rol van jou als ouder. Hoe jij ervoor kunt zorgen dat je kind veilig met de media omgaat.