Zelfredzaamheid van je kind

Bij de geboorte van je kind krijg je een hulpeloos schepseltje in je handen dat voor alles afhankelijk van je is. Dat verandert al gauw. Je peuter roept bij alles: ‘Zelluf doen!’ Dat zijn de eerste stappen op weg naar meer zelfredzaamheid van je kind. Jij begeleidt je kind daarin, maar hoe doe je dat? Wanneer vraag je teveel en wanneer neem je teveel over.

Wat is zelfredzaamheid

Hoe beter je jezelf kunt redden, hoe zelfredzamer je bent. Baby’s kunnen zich nog niet redden, dat groeit met de jaren. Als ouder ondersteun je je kind op het pad naar zelfredzaamheid. Je doet dingen voor, je doet het samen en laat je kind het alleen proberen. Hulp vragen als het niet lukt, is geen schande, dat hoort ook bij zelfredzaamheid. Er is een verschil tussen zelfredzaamheid en zelfstandigheid. Zelfstandigheid gaat een stapje verder dan zelfredzaamheid. Je kunt jezelf redden en je kan dat bovendien alleen. Je kind kan wel zelf een boterham eten, maar zal deze als hij jong is nog niet zelf pakken rond lunchtijd.

Zelfredzaamheid en zelfvertrouwen

Kinderen ontwikkelen zich en leren steeds meer vaardigheden zoals kruipen, lopen en zelf leren eten. Ook leren ze steeds beter praten en kunnen jou duidelijker maken wat ze willen. Doordat steeds meer dingen lukken, krijgen kinderen ook meer zelfvertrouwen en dat leidt ertoe dat ze nog meer zelf willen kunnen. Als ouder ben je soms nog wel wat te beschermend. Hierdoor worden kinderen minder snel zelfredzaam en groeit hun zelfvertrouwen ook niet. Als je iets nieuws leert, gaat dat met vallen en opstaan, dat hoort bij het leerproces. Soms moet je ze juist een duwtje in de rug geven. Als jij steeds alles voor ze oplost, zullen ze ook niet gauw zelf iets doen. Als je je kind op het juiste moment een succeservaring laat opdoen, is dat goed voor het zelfbeeld.

Hoe gaat de weg naar zelfredzaamheid?

Zelfredzaamheid gaat in kleine stapjes en voor elke kind zijn er ook verschillen. Het ene kind is van nature wat terughoudend en het andere kind deinst nergens voor terug. Wij geven je een idee van wat je kind ongeveer zou moeten kunnen op welke leeftijd.

Vier tot zes jaar

  • Zelfstandig naar het toilet
  • Zichzelf aankleden
  • Eigen brood smeren
  • Fietsen zonder zijwieltjes

Zes tot acht jaar

  • Een half uur alleen thuis zijn
  • Schooltas inpakken
  • Alleen buiten spelen

Acht tot tien jaar

  • Zelfstandig naar school fietsen
  • Een huisdier verzorgen
  • Zelf een ruzie oplossen

Tien tot twaalf jaar

  • Een ei bakken
  • Omgaan met een mobiele telefoon
  • Vaatwasmachine in- en uitruimen

De puberteit is weer een hele nieuwe fase, maar als je je kind altijd vertrouwen hebt gegeven en onafhankelijkheid aanmoedigt, zal deze fase vast goed komen

Hoe stimuleer je de zelfredzaamheid van je kind?

Je weet nu waarom het belangrijk is om je kind te helpen op de weg naar meer zelfstandigheid. De volgende vraag is hoe je dat doet. Het begint ermee, dat je je kind vaardigheden bijbrengt die hij nodig heeft om dingen zelfstandig te doen. Als je kind zich ’s ochtends zelf moet leren aankleden, leer je hem hoe je handig je sokken aantrekt. Zelf naar school leren fietsen begint met goed leren uitkijken. Vervolgens kan je een eind achter je kind fietsen, zodat je nog wel in de buurt bent voor extra steun. Zelf thee leren zetten doe je door dit in stukjes aan te leren. Het begint met het vullen van de waterkoker, de volgende keer mag je kind ook de beker vullen met heet water en zo komt er elke keer een nieuwe vaardigheid bij. Ook jongere kinderen kan je een taakje in het huishouden geven door elke avond de tafel te laten dekken. Vele handen maken licht werk en zo hou je zelf ook nog tijd over om iets leuks met ze te doen.
Bij het aanleren van nieuwe vaardigheden is geduld het sleutelwoord. Fouten maken hoort erbij. Straal vertrouwen uit naar je kind, dat het de volgende keer nog beter zal gaan.

Zelfredzaamheid in onverwachte situaties

Je neemt de tijd om je kind vaardigheden bij te brengen om zichzelf te redden. Soms kunnen er onverwachte gebeurtenissen optreden, waarbij je kind zich onverwacht zelf moet zien te redden. Maak hier afspraken over om paniek te voorkomen. Denk hierbij aan een bezoekje aan een pretpark of speeltuin. Wat spreken jullie af als jullie elkaar kwijtraken? Schrijf je telefoonnummer met watervaste stift op zijn arm en spreek af waar je kind naar toe gaat als hij jou kwijt is.
Zo wordt je kind in elke situatie steeds zelfredzamer.