Wat staat er in een ouderschapsplan?

Wanneer ouders gaan scheiden en ze hebben minderjarige kinderen, dan zijn ze verplicht om een ouderschapsplan op te stellen. Hierin staan afspraken tussen ouders vastgelegd over zorg- en opvoedingstaken en over de verdeling van de kosten van het kind. Maar hoe ziet het er precies uit? En wat als je er als ouders niet uitkomt? Met dit artikel hopen we je iets op weg te helpen.

Wat is een ouderschapsplan?

Het ouderschapsplan is in het leven geroepen om te zorgen dat beide ouders zich verantwoordelijk blijven voelen voor de verzorging, opvoeding en ontwikkeling van de kinderen, zowel voor als na de scheiding. Ouders gaan natuurlijk niet voor niets uit elkaar en helaas worden vandaag de dag nog steeds te veel kinderen het dupe van spanningen tussen ouders. Met het ouderschapsplan wordt zoveel mogelijk voorkomen dat er steeds maar weer gediscussieerd worden over afspraken die al dan niet gemaakt zijn. Een ouder kan altijd terugvallen op het ouderschapsplan als een ouder zich niet aan de afspraken houdt, discussie is dan niet mogelijk.

In het ouderschapsplan is het wettelijk verplicht om een aantal punten op te nemen:

  • Hoe ouders de zorg- en opvoedtaken verdelen
  • Hoe de omgang met de kinderen geregeld is
  • Hoe informatie over de kinderen met elkaar gedeeld wordt
  • Hoe de verdeling van de kosten van de kinderen is

Naast deze minimale eisen kan het ouderschapsplan verder aangevuld worden met afspraken over bijvoorbeeld bepaalde regels, zoals bedtijd en het maken van huiswerk, of bepaalde opvattingen over straffen en hoe ouders met elkaar omgaan als ze het niet met elkaar eens zijn. Ook afspraken met betrekking tot eventueel nieuwe partners of welke normen en waarden van belang zijn in de opvoeding kunnen hierin worden opgenomen. Veel ouders vinden deze punten vaak wat overdreven, maar deze afspraken kunnen een hoop misverstanden en conflicten in de toekomst voorkomen. Houdt er rekening mee dat kinderen altijd het grootste slachtoffer zijn van een conflict tussen gescheiden ouders, probeer deze dan ook zoveel mogelijk te voorkomen.

Verplicht

Sinds 2009 is het voor ouders in een scheidingssituatie verplicht om een ouderschapsplan op te stellen als ze samen minderjarige kinderen hebben. Dit geldt niet alleen voor ouders die samen getrouwd zijn, maar ook als er sprake is van het ontbinden van een geregistreerd partnerschap of bij 'scheiden van tafel en bed'. Door het verplicht opstellen van een ouderschapsplan wil de overheid ouders er bewust van maken van hun verantwoordelijkheid voor de kinderen na de scheiding. Wanneer ouders geen ouderschapsplan opstellen, neemt een rechter een verzoek tot echtscheiding niet in behandeling. In een uitzonderlijke situatie doet een rechter dit wel als er een goede reden is waarom het plan ontbreekt.

Betrek de kinderen erbij

Het ouderschapsplan gaat over afspraken omtrent de kinderen, het is daarom logisch om ook hen bij het plan te betrekken. Mits ze oud genoeg zijn natuurlijk. Luister naar de kinderen en neem hun wensen mee in het maken van afspraken. Bij het indienen van een echtscheidingsverzoek moeten ouders ook aangegeven hoe ze de kinderen hebben betrokken bij het opstellen van het ouderschapsplan. Geef wel duidelijk bij de kinderen aan dat hun wensen worden meegenomen, maar dat jullie als ouders uiteindelijk beslissen. Hierdoor wordt voorkomen dat kinderen het gevoel hebben tussen beide ouders te moeten kiezen. Kinderen die twaalf jaar of ouder zijn krijgen een oproep van de rechtbank om gehoord te worden door de rechter. Zij mogen bij de rechter hun mening geven, maar mogen niet beslissen bij wie ze gaan wonen. Kinderen zijn niet verplicht om naar het gesprek met de rechter te gaan, deze keuze is aan hunzelf.

Wat als ouders er niet uitkomen?

Het kan natuurlijk zo zijn dat er zoveel spanningen tussen ouders zijn dat ze er samen niet uitkomen om goede afspraken te maken. In dit geval kan een rechter de ouders doorverwijzen naar een mediator. Samen met een mediator worden dan afspraken gemaakt waar een ieder uiteindelijk over eens wordt. De kosten voor de mediator zijn voor de ouders zelf. Bij een laag inkomen kunnen ouders een tegemoetkoming in de kosten krijgen.

Ouderschapsplan maken

Online zijn er veel voorbeelden van ouderschapsplannen te vinden. Dit geeft veel ouders een goede leidraad. Maar een standaard ouderschapsplan bestaat niet, omdat iedere situatie weer uniek is. Er bestaat dus ook niet hét perfecte ouderschapsplan, want de afspraken die voor de ene ouders uitstekend werken, werken voor andere ouders wellicht totaal niet. Dat komt niet alleen doordat alle ouders verschillen, maar ook alle kinderen. Pin je daarom bij het opstellen van een ouderschapsplan niet te veel vast aan de voorbeelden, maar doe er vooral inspiratie mee op. Neem er samen de tijd voor, slaap er eens een nachtje over en overleg dan weer verder. Zeker als de emoties te hoog oplopen, is het verstandig om eerst wat afstand van elkaar te nemen, zodat een ieder weer rustig kan worden.