Draagmoeders

Lukt het niet om zelf zwanger te raken? Dan kan dat een vreselijke teleurstelling zijn, die niet altijd makkelijk te verwerken is. Op een gegeven moment kan er echter ruimte komen om na te denken over andere mogelijkheden om een kindje te krijgen. Gebruik maken van een surrogaatmoeder kan zo’n mogelijkheid zijn als zelf zwanger worden niet lukt.

Wat is draagmoederschap?

Het principe achter draagmoederschap klinkt eigenlijk heel simpel: wanneer je zelf niet zwanger kan worden, zoek je iemand anders die zwanger wil zijn voor jou. Na de geboorte van het kindje, word jij officieel ouder. De vrouw die zwanger is geweest staat haar kindje dus af aan jou. Hoewel dit simpel klinkt, is dit vaak ook een heftig, emotioneel proces. Voor jou als wensouder, maar ook voor de surrogaatmoeder. Zij bouwt tijdens de zwangerschap een band op met jouw kindje. Afscheid nemen na de bevalling is dan niet altijd makkelijk.

Verschillende soorten draagmoeders

Er zijn twee soorten draagmoederschap: de laagtechnologische en de hoogtechnologische. Bij de eerste soort (ook wel klassiek draagmoederschap genoemd), wordt de surrogaatmoeder bevrucht via kunstmatige inseminatie. Als de wensvader vruchtbaar is, kan dit gebeuren met behulp van zijn sperma. Als er sprake is van verminderde vruchtbaarheid van de man dan kan dit gebeuren door middel van donorsperma. Hoogtechnologisch draagmoederschap is ingewikkelder. Hierbij worden met behulp van IVF embryo’s ontwikkeld uit eicellen en spermacellen van de wensouders. De embryo’s worden vervolgens ingebracht in de baarmoeder van de draagmoeder. Hierdoor is het kindje dat hieruit ontstaat helemaal genetisch verwant aan zowel de wensmoeder als de wensvader. In Nederland is de hoogtechnologische variant van het draagmoederschap niet meer mogelijk. Indien gewenst zal hiervoor naar het buitenland uitgeweken moeten worden.

Wetgeving omtrent draagmoeders

In Nederland wordt er relatief weinig gebruik gemaakt van draagmoeders. Dit komt voornamelijk door de ingewikkelde wetgeving. Officieel kunnen wensouders die via draagmoederschap een kindje krijgen hun kindje alleen erkennen door het adoptieproces te doorlopen. Daarvoor moet het kindje eerst officieel worden afgestaan door de draagmoeder. Een rechter kan hier wettelijk gezien alleen in meegaan wanneer de draagmoeder daadwerkelijk niet voor het kindje lijkt te kunnen zorgen. Wanneer hier geen sprake van is, zal het adoptieproces niet afgerond kunnen worden en blijft de draagmoeder wettelijk gezien de moeder van het kindje. Wanneer de draagmoeder getrouwd is, is het zelfs zo dat haar man hierdoor automatisch erkent wordt als vader van het kindje. Zelfs wanneer er verder geen genetische verwantschap is met dit kindje. Is de draagmoeder niet getrouwd? Dan mag de wensvader het kindje erkennen en ook voogdij aanvragen. De wensmoeder heeft wat dit betreft echter wettelijk gezien geen rechten en zij zal juridisch gezien nooit als moeder van het kindje worden erkent.

Draagmoeders tegen betaling

In Nederland is het verboden geld te geven en geld te vragen voor een zwangerschap. Dr.moeder zijn mag wel, maar hier mag alleen een onkostenvergoeding tegenover staan. Je kunt hierbij denken aan kosten voor zwangerschapskleding, of ziektekosten. In Nederland gaat het daarom in de meeste gevallen om draagmoederschap door een familielid of naaste. In sommige andere landen is commercieel draagmoederschap echter (nog) niet verboden. Tot voor kort was India een land waar commercieel draagmoederschap op vrij grote schaal voorkwam. Recent is dit echter verboden. Hierdoor wijken wensouders uit naar andere landen. Zo zijn er in Amerika een aantal staten waarin deze procedure is toegestaan. Ook Georgië en Oekraïne zijn in trek. In Oekraïne is het zelfs zo dat de wensouders direct kunnen worden erkend als juridische ouders. Overigens erkent Nederland deze regeling niet. Volgens de Nederlandse wet kan alleen de moeder die het kindje heeft gebaard als juridische moeder worden aangewezen. Een aanvraag voor een Nederlands paspoort voor het kindje zal daarom worden afgewezen.

Kosten draagmoeders

Omdat in Nederland commercieel surrogaatmoederschap verboden is, vallen de kosten voor zo’n procedure hier meestal mee. Wanneer de draagmoeder een onkostenvergoeding krijgt, zal deze vergelijkbaar zijn met de kosten die de wensmoeder zelf zou maken bij een zwangerschap. Aan commercieel draagmoederschap hangt echter een flink prijskaartje. Om de kosten laag te houden zoeken veel wensouders hun draagmoeder in Azië. Dit brengt echter wel de nodige risico’s met zich mee. De wetgeving in Azië is vaak onduidelijk, waardoor procedures ook niet helder zijn. Hierdoor kan het maanden of zelfs wel jaren duren voordat een kindje uiteindelijk mee mag naar Nederland. In Amerika zijn de juridische procedures beter geregeld. Dat is qua kosten echter ook te merken. Bedragen rond een ton zijn heel gewoon. Draagmoederschap kan dus een zeer kostbare procedure zijn en daardoor lang niet voor iedere wensouder een optie.

Voordelen en nadelen draagmoederschap

Surrogaatmoederschap is een risicovolle procedure. De eerste hobbel die genomen moet worden is het vinden van een draagmoeder. Veel wensouders lopen al vast in deze eerste fase. Lukt het toch om een surrogaatmoeder te vinden? Dan is het afwachten of alles verloopt zoals vooraf besproken is. Zo kan het gebeuren dat een draagmoeder van tevoren afspreekt het kindje af te staan, maar dat na de geboorte blijkt dat zij dit emotioneel gezien toch niet aankan. Ook kan het gebeuren dat er tijdens de zwangerschap of bevalling complicaties ontstaan, waardoor zowel draagmoeder als kindje in gevaar kunnen komen. Hoe ga je hiermee om? Dit zijn ethische kwesties die niet zo makkelijk te beantwoorden zijn. Draagmoederschap is echter wel een manier waarop homostellen toch een eigen kindje kunnen krijgen. Daarnaast kan het voor een draagmoeder mooi zijn om (nog) een zwangerschap door te maken, zonder uiteindelijk de zorgen voor het kindje te hoeven dragen. Iedere wensouder moet zelf beslissen of draagmoederschap voor hem of haar een optie is. Er kan daarnaast gekeken of er andere opties zijn om toch dat zo gewenste kindje in de armen te mogen sluiten. Ook IVM – In Vitro Maturatie of hormoontherapie zijn bijvoorbeeld in sommige gevallen mogelijkheden. Het blijft een persoonlijke zoektocht, met hopelijk een positief einde!