Buitenbaarmoederlijke zwangerschap

Tijdens de eisprong komt er bij een vrouw een eitje vrij. Via de eileider gaat het eitje op weg naar de baarmoeder en kan het worden bevrucht door een zaadcel. Normaal gesproken nestelt een bevruchte eicel zich in de baarmoederholte. Heel soms gaat dit fout en nestelt de bevruchte eicel zich op een andere plek buiten de baarmoeder, vaak in de eileider. In principe heeft de eicel geen kans van slagen om te resulteren in een voldragen zwangerschap, meestal houdt een buitenbaarmoederlijke zwangerschap niet langer dan drie maanden stand. Een dergelijke zwangerschap wordt ook wel afgekort met de letters EUG. De E staat voor extra(buiten), de U voor Uterus(baarmoeder) en de G voor Graviditeit(zwangerschap). Iedere buitenbaarmoederlijke zwangerschap kan anders verlopen, maar over het algemeen nooit met een positief eindresultaat.

Waar kan het bevruchte eitje zich nestelen?

In de meeste gevallen bevindt een buitenbaarmoederlijke zwangerschap zich in een van de eileiders, maar het kan ook op andere plekken gebeuren. Bijvoorbeeld op een van de eierstokken, ergens in de buikholte of in de baarmoederhals. Vanzelfsprekend is dit een ongewenste situatie en kan het zelfs zware complicaties met zich meebrengen. Als de zwangerschap zich bijvoorbeeld in een van de eileiders bevindt, zou deze eileider kunnen knappen als de vrucht te groot wordt. Het is dus belangrijk om een buitenbaarmoederlijke zwangerschap zo snel mogelijk op te sporen, maar dat is niet altijd even simpel. In het begin onderscheidt een buitenbaarmoederlijke zwangerschap zich namelijk op geen enkele manier van een gewone zwangerschap.

Hoe ontdek je een buitenbaarmoederlijke zwangerschap?

Ook als je een buitenbaarmoederlijke zwangerschap hebt, is de zwangerschapstest gewoon positief. Je hebt zelfs ook alle zwangerschap bijwerkingen. Je kunt bijvoorbeeld ook denken dat het bloedverlies tijdens je eerste trimester is, zonder gelijk aan een bloeding van een buitenbaarmoederlijke zwangerschap te denken. Dat is juist het zure aan deze situatie, je bent in eerste instantie waarschijnlijk helemaal in de wolken. De problemen die later ontstaan vallen rauw op je dak en dat kan zijn als je een paar dagen over tijd bent, maar soms ook pas weken later. Dit is afhankelijk van de plek waar het bevruchte eitje zich heeft genesteld. De eileider heeft bijvoorbeeld een breed en een smal deel en in het smalle deel zullen de klachten zich eerder openbaren dan in het brede deel. Meestal openbaart het zich tussen de vijfde en de twaalfde week. Helaas is alleen de baarmoeder er op gebouwd om een zwangerschap uit te dragen, dus de zwangerschapsroes eindigt hiermee in een grote teleurstelling.

Hoe stel je dan een buitenbaarmoederlijke zwangerschap vast?

Hevige buikpijn of bloedverlies kan ook op een miskraam duiden, of soms denkt men zelfs aan een blindedarmontsteking. Er moet dus altijd eerst een urinemonster worden genomen om deze te onderzoeken op zwangerschapshormonen. Een echo kan dan uitsluitsel geven, er moet namelijk in de baarmoeder toch wat te zien zijn. In het prille begin is dat soms lastig, maar andere aanwijzingen kunnen dan toch op een buitenbaarmoederlijke zwangerschap wijzen. Als bijvoorbeeld de eileider wordt opgerekt door het vruchtje, veroorzaakt dit pijn en meestal aan één kant. De pijn kan uitstralen naar de rug, bovenbenen of schouders. Hoe groter het embryo wordt, hoe erger de pijn wordt. Als het zich innestelt in de wand van de eileider veroorzaakt dit bloedingen. Daarnaast zitten er in de wand van de eileider geen voedingsstoffen voor de vrucht en zal het naar alle waarschijnlijkheid zelf afsterven, wat ook weer tot bloedverlies leidt. Hevig intern bloedverlies kan leiden tot misselijkheid of braken en soms zelfs flauwvallen veroorzaken.

Wat kan de oorzaak zijn van een buitenbaarmoederlijke zwangerschap?

Een van de belangrijkste oorzaken van een buitenbaarmoederlijke zwangerschap is meestal een niet goed functionerende eileider. Maar er kunnen nog meer oorzaken zijn die de kans op een buitenbaarmoederlijke zwangerschap verhogen:

  • Een ontsteking of resten van een ontsteking in de eileider, bijvoorbeeld door een soa
  • Er is al eerder een buitenbaarmoederlijke zwangerschap geweest
  • Een operatie aan de eileider
  • Een mislukte sterilisatie
  • Zwangerschappen bij een leeftijd boven de 35 jaar hebben een vergrote kans
  • Een IVF of ICSI-behandeling
  • Zwanger worden tijdens het gebruik van een spiraaltje
  • Verklevingen door endometriose
  • Vrouwen die roken
  • Aangeboren afwijkingen
  • Afwijkingen in de groei van de bevruchte eicel of afwijkingen van de spermacel
  • Myomen en vleesbomen

Een op de 100 zwangerschappen loopt uit op een buitenbaarmoederlijke zwangerschap, gelukkig gaat het dus meestal wel goed. Als het wel een buitenbaarmoederlijke zwangerschap is, zal er een behandeling plaats moeten vinden. Voor welke behandeling er wordt gekozen, is afhankelijk van de klachten en het stadium van de zwangerschap.

Welke behandelmethoden zijn er?

Allereerst kan men ervoor kiezen om een afwachtende houding aan te nemen. Als het zwangerschapshormoon hCG niet stijgt of al aan het dalen is, kan dit betekenen dat het lichaam zelf al bezig is om de zwangerschap te beëindigen. Als er flinke klachten zijn, is dit misschien geen optie, maar als de waarden al laag waren en de vrucht een kleinere diameter dan 4 cm heeft, zal men waarschijnlijk voor deze methode kiezen. Iedere week zal er een peiling van het zwangerschapshormoon plaatsvinden, net zolang totdat dit hormoon niet meer aanwezig is. Om alle risico’s uit te sluiten dat de zwangerschap zich toch verder ontwikkelt, kan er ook gekozen worden voor een Methotrexaat-injectie. Dit stopt de ontwikkeling van de vrucht, waarna het lichaam de zwangerschap afbreekt. Soms is één injectie niet voldoende. De waarde van het zwangerschapshormoon laat ook weer zien hoe de zwangerschap zich ontwikkelt. De behandeling kan poliklinisch plaatsvinden en heeft behalve wat bloedverlies verder geen bijwerkingen. Ook heeft het geen invloed op eventuele volgende zwangerschappen. Wel wordt geadviseerd om minimaal drie maanden te wachten eer je weer zwanger wordt.

Als er veel klachten zijn en het zwangerschapshormoon is hoog, dan moet er worden gekeken of er geen acute situatie is. Een kijkoperatie is dan de beste optie. De buitenbaarmoederlijke zwangerschap wordt dan gelijk weggehaald en er wordt gekeken of er door deze zwangerschap schade aan de organen is toegebracht. Het kan zijn dat wanneer de zwangerschap zich in een van de eileider bevindt, ook deze eileider wordt verwijderd. Als je al maar één eileider had, zal de arts er alles aan doen om deze te sparen. Ook met één eileider kun je nog wel gewoon zwanger worden. In sommige gevallen is de situatie wat gecompliceerder en zal er een buikoperatie voor nodig zijn om de zwangerschap te verwijderen.

Psychische gevolgen

Ook al waren er weinig klachten of is de buitenbaarmoederlijke zwangerschap al afgebroken in het prille begin, het blijft een heftige en verdrietige situatie. Tenslotte dacht je echt dat dit het begin was van de ontwikkeling van je kindje en dat je over een aantal maanden een baby in je armen zou kunnen houden. Het is belangrijk dat je de tijd neemt om dit verlies te verwerken. Probeer er over te praten met je partner, familie of vrienden of schakel desnoods deskundige hulp in. Wordt je opnieuw zwanger, dan zit de angst er waarschijnlijk goed in dat de bevruchte eicel zich weer op een verkeerde plek heeft genesteld. De kans is ongeveer 15%. Gelukkig is er 85% kans dat het dit keer wel goed gaat, een aanzienlijk hoger percentage dus. Het is wel verstandig om het feit dat je al eerder een buitenbaarmoederlijke zwangerschap hebt gehad vroeg aan te geven bij een verloskundige of gynaecoloog. Zij zullen dan eerder dan normaal een echo maken en je hopelijk geruststellen door aan te geven dat de zwangerschap zich nu wel in de baarmoederholte plaats vindt.