De listeria bacterie tijdens de zwangerschap

Als je zwanger bent, moet je niet alleen jezelf, maar ook je ongeboren baby beschermen tegen dingen die schadelijk kunnen zijn voor de gezondheid. Een voorbeeld hiervan is de listeriabacterie. Deze bacterie kan een infectie veroorzaken die nare gevolgen kan hebben voor je kindje. Gelukkig komen besmettingen in Nederland niet vaak voor en kun je zelf ook veel doen om te voorkomen dat je besmet raakt. We zetten hier de belangrijke informatie op een rij.

Wat is de listeriabacterie?

De listeriabacterie, voluit listeria monocytogenes, is een bacterie die voorkomt in voedsel. De bacterie komt ook voor in bijvoorbeeld grond zitten, maar de meeste mensen die ziek worden, raken besmet via het eten van bepaalde soorten voedsel. Gezonde mensen die de bacterie binnenkrijgen, worden meestal niet ziek. Soms voelen ze zich grieperig, hebben ze spierpijn en last van misselijkheid en diarree. Ouderen, mensen met een verminderde afweer en ook zwangere vrouwen en pasgeboren baby's hebben wel meer kans op een infectie met de listeriabacterie, die listeriose genoemd wordt. De gevolgen kunnen voor deze doelgroepen wel ernstig zijn. Bij hen kan de bacterie leiden tot bijvoorbeeld een ontsteking van de binnenkant van het hart, bloedvergiftiging of infecties van de huid en ogen.

De listeriabacterie tijdens de zwangerschap

De kans dat je met de bacterie besmet raakt is heel klein, maar de gevolgen kunnen heel naar zijn. Als je vroeg in de zwangerschap een infectie met de listeriabacterie oploopt, kan dat een miskraam veroorzaken. Als je later in je zwangerschap, in het derde trimester, listeriose krijgt, kan de bacterie via je bloed bij de baby terechtkomen. Dat kan leiden tot een vroeggeboorte. Bij de baby kan de listeriabacterie bijvoorbeeld een bloedvergiftiging of een hersenvliesontsteking veroorzaken. Er zitten dan bacteriën in het bloed (bij een bloedvergiftiging) of in het hersenvocht (hersenvliesontsteking) van je kindje. Door beide aandoeningen kan blijvende schade ontstaan.

Hoe voorkom ik een besmetting

Misschien schrik je een beetje van wat je net hebt gelezen. Maar je moet ook weten dat, zoals al eerder is benoemd, de kans op besmetting klein is en je zelf ook veel kunt doen om het risico zo klein mogelijk te houden. Dat hoef je overigens ook niet alleen te doen, want het voedsel dat wij eten wordt ook gecontroleerd door de inspecteurs. Soms worden daarom producten teruggeroepen, om listeriose te voorkomen. Toch moet je zelf ook met een aantal dingen rekening houden. Eén van de redenen waarom je bepaalde dingen niet mag eten tijdens je zwangerschap, is omdat die producten een risico geven op het binnenkrijgen van de listeriabacterie. Listeria zit vooral in langgekoelde, voorverpakte producten, die worden gegeten zonder ze te verhitten. De volgende dingen kun je beter niet eten, om listeriose tijdens de zwangerschap te voorkomen:

  • Rauwmelkse kaas (bijvoorbeeld soorten brie, camembert, feta en blauwe kaas);
  • Voorverpakte gerookte vis;
  • Rauwe vis (zoals haring);
  • Rauw vlees (filet americain);
  • Vleeswaren als paté en gekookte ham, die lang gekoeld zijn;
  • Rauwe melk of rauwe eieren.

Om een besmetting te voorkomen is goede hygiëne in de keuken ook erg belangrijk. Was je handen als je rauwe, dierlijke producten hebt aangeraakt en gebruik altijd schone keukengerei als je na het werken met "risicoproducten" met andere etenswaren aan de slag gaat. Het goed verhitten van je voedsel is ook iets waar je goed op moet letten. Hoewel de listeriabacterie in leven kan blijven in de koelkast, geldt wel dat hoe kouder je koelkast staat afgesteld, hoe kleiner de kans op besmetting is. Je kunt je koelkast op vier graden zetten om het risico te verlagen. Let goed op de houdbaarheidsdatum en laat aangebroken verpakkingen niet te lang in de koelkast staan. Eet aangebroken producten binnen drie dagen en koelverse rauwkostsalades voorgesneden sla zelfs binnen één dag op

Help! Ik heb een risicoproduct gegeten

Heb je iets gegeten waar mogelijk de listeriabacterie in kan zitten? De kans dat je een infectie oploopt is ook dan niet zo groot. Blijf dan wel alert op de symptomen van listeriose. Heb je koorts, spier- of gewrichtspijn, moet je veel braken of heb je diarree? Bel dan de huisarts en vertel ook dat je iets hebt gegeten waar listeria in kan zitten.
Waar je ook rekening mee moet houden, is dat het wel meer dan 50 dagen kan duren, voordat je ziek word na het eten van een bepaald product. Na zoveel dagen weet je misschien al helemaal niet meer wat je hebt gegeten.

Wat als ik toch listeriose heb?

Als de huisarts denkt aan een infectie met de listeriabacterie, zal dat waarschijnlijk moeten worden bevestigd met een bloedonderzoek. Dat geldt ook voor een eventuele infectie bij je pasgeboren baby. Als blijkt dat het inderdaad om listeriose gaat, zal er een behandeling met antibiotica gestart worden. Die antibioticakuur moet via het infuus worden toegediend. Je moet daarvoor dan ook een tijdje in het ziekenhuis worden opgenomen. De kans dat het met jou en je baby weer helemaal goed komt, is groot. Maar natuurlijk geldt: voorkomen is beter dan genezen!